Bۆ تێگەیشتن لە Bitcoin, پێویستە لە یەکەم خەڵک بیر لە بیرکردنەوەی تەنگەکانى دەجيتاڵى کە لە خزانهێكى وەرتووئى دانراون بکەن. لە جیهانى بنکدارىى تijaواز، پارە بە هاوبەشى هەژمارەکان دیار دەکرێت. ئەگەر پارەت لە بنكێكدا بێت، بنکەوەرێكى ناوەندى ژمارەێك تایبەت لەناو ناوی تۆ دەگرێت. Bitcoin بە تەواوى جیاواز کار دەكات. تەنگەکانى مادی نییە، نەبۆ هەموو پەرگە فایلە دیجیتاڵیەکان هەن كە نیشانەوەری تەنگە تاكەكەن بكەن. لە قۆناغی پرۆتۆكۆڵدا، هەژمارەکان نییە كە تەنها هاوبەشی بەكارهێنەر بنووسنەوە.
لە جیاتی، سیستەمە تەواوەتی لە مێژووی ترانسەكşûنەکان پشت بەستراوە. ئەوەی كە ئێمە "bitcoin" دەگێڕینەوە، بنەڕەتێك زنجیرەكە لە تەختە ئەلیکترۆنيكى پێویستە كە مێژووی گواستنەوەی نرخ دەنیشان بدات. خاوەنكارى لەوێدا دیار ناکرێت لە گرتنی شتێك بە ستاتيك، بەڵكو لە توانای دروستكردنی نووسینێك تازە لەم daftarەدا. كاتێك بەكارهێنەرەوە هاوبەشی كیسەكەی خۆی دەكات، سۆفتوێرەكە بنەڕەت لە تەنها بلۆكچەينە تەواوە سkan دەكات بۆ هەژماركردنی كۆی هەموو ترانسەكşûنە نەكاراوەكان كە لەلایەن كلیلەكانیانەوە دەستگەیشتنراون.
ئەم جیاوازی ئامێرە بنەڕەتیە بۆ ئەوەی شەبەكە چۆن بە دەسناسەنووسی ماوە. بەبێ بنكێك ناوەندی بۆ نوێكردنەوەی daftarێك سەرەكی هەژمارەکان، شەبەكە پشت بە زنجیرەیەك شفاف و پشتڕاستكراوەی زنجیرەی خاوەنكارى دەكات. هەر ترانسەكşûنێك بۆ ترانسەكşûنێك پێشوو ئاماژە دەكات، هەموو رێگە بە كاتێكدا دەگەڕێت كە تەنگەكان یەكەمجار لەلایەن كانرێوە دروست كراون. ئەم پەیوەندییە دڵنیا دەكات كە نرخ ناتوانێت لە هیچ هێشتا دروست بكرێت و مێژووی هەر بەشێك لە bitcoin لەگەڵ دەستڕاگەیشتنراوە و ناتەگەیشتنراوە.
بنەمای خاوەنكارى: Krîptografiya Kleka Giştî
Têgeîştni li Kiliyên Ducar
لە ناوەندی مێكانێزمەكانی ترانسەكşûنەكانی Bitcoin، krîptografiya kleka giştî هەیە. ئەم چوارچێوەی ژمێریارە بەكارهێنەران دەكات بە توانای دروستكردنی ناسنامەیەكی دیجیتاڵی ئاسوودە بەبێ تۆماركردن لەگەڵ دەسەڵاتێك ناوەندی. خاوەنكارى بە گرتنی جووتكەیەك دیار دەكرێت: kilîyek taybet و kleka giştî. Kilîyek taybet، نهێنییەك بە رێئاندێم دروستكراوە، هاوشێوەی پاسۆردێك، بەڵام زۆر كۆمپڵێكتر. دەستگەیشتن بە دەسەڵات دەدات بۆ جووڵاندنی نرخیەکان.
Kleka giştî لەلایەن kilîyek taybetەوە بە ژمێریارەوە هاتووە. دەتوانرێت بە ئاسوودەیەوە بەبێكەسێ پێواندەكرێت بەبێ مەترسیدان بە ئاسایش. لەم kleka giştîیەوە، شەبەكە ناونیشانێك Bitcoin دروست دەكات، كە وەك مەبەست بۆ نرخیەكان كاردەكات. ئەم رێگایەكطراوە گرنگە. دەتوانیت بە ئاسوودەیەوە kleka giştî لە kilîyek taybet دروست بكەیت، بەڵام ناتوانیت پرۆسەكە پاشدا بگەڕێنیتەوە و kilîyek taybet لە kleka giştî بهێنیتەوە.
ئەم نایاسایەتییە شەبەكە دەكات بەبێ متمانە بەكاردەهێنێت. كاتێك بەكارهێنەرێك دەیەوێت نرخیەكان وەربگرێت، ناونیشانەكەی پێدەدات. كاتێك دەیەوێت نرخیەكان خرج بكات، kilîyek taybet بەكاردەهێنێت بۆ نیشاندانێكی krîptografî li peyamێك. ئەم نیشانە دەیسەلمێنێت كە خاوەنی kilîyek taybetە كە پەیوەندیدارە بە ناونیشانەكە كە نرخیەكان تێیدایە، بەبێ ئەوەی kilîyek taybet بە شەبەكە یان وەرگرەرەوە نیشان بدات.
Rôli Nîşanên Dîjîtal
ترانسهكşûنێك Bitcoin بنەڕەت پەیامێكە كە دەڵێت، "من ئەم bitcoinên taybet بۆم دەگێڕمەوە بۆم ناونیشانێك تازە." بۆ دروستكردنی ئەم پەیامە، دەبێت بە دîجîtal nîşandarbkrew. Nîşandara dîjîtal لەڵایەن kilîyek taybet a ناردووەرەوە لەسەر داتای ترانسەكşûنەكە دروست دەكرێت. ئەم پرۆسەیە زنجیرەیەكی تایبەت لە داتا دروست دەكات كە تایبەتە بۆ ئەو ترانسەكşûنەكەی تەواوە.
ئەگەر هەر بەشێك لە وردەكاریەكانی ترانسەكşûنەكە بگۆڕدرێت—وەك بڕار یان ناونیشانە مەبەستە—نîşandara êdî لەگەڵ نەبێت. ئەمە دڵنیا دەكات كە كاتێك ترانسەكşûنەكە نîşandarbkrawە و بث broadcast بكرێت، ناتوانێت لەلایەن لایەن سێیەمەوە بگۆڕدرێت. بەشداربووانی شەبەكە، یان nodeکان، دەتوانن kleka giştî ya ناردووەر بەكاردەهێنن بۆ پشتڕاستكردنی نîşandara بە ژمێریاری.
ئەگەر ژمێریارەكە لەگەڵ بێت، شەبەكە دەزانێت كە ترانسەكşûنەكە مشرەیە و لەلایەن خاوەنی ڕاستەقینەوە دەسەڵاتدراوە. ئەگەر سەرنەكەوت، ترانسەكşûنەكە بە خێرایی رەت دەكرێتەوە. ئەم پشتڕاستكردنە بە شێوەیەك خۆكار لە هەزاران كۆمپیوتەرەكەی جیهان بە شێوەیەك ڕێگە بە شەبەكە دەدات بەبێ مداخڵەی مرۆڤ.
| Bingeh | Kar | Dîtin |
|---|---|---|
| Private Key | Nîşan dide tîransekşûnan ji bo îsbatkirina xwedîtiyê | Neheştî (Tenkili xwedî) |
| Public Key | Nîşan li hember navnîşînê verîfîe dike | Giştî (Şebeke) |
| Address | Mabesta wergirtina nergîzan | Giştî (Her kes) |
Modela Dergehaya Tiransekşûna Neçûyî (UTXO)
Chûn Bitcoin Nirxê Bi Dêr Dike
Zۆربەی خەڵك بە "modela hesabdarî"دا هەبوون كە لەلایەن بنك و كارتەكرەدیتەوە بەكار دەهێنرێت. لەو سیستەمەدا، ئەگەر 100 $ت هەبێت و 20 $ خرج بكەیت، بنكەكە تەنها نووسینەوەكەت بۆ 80 $ نوێ دەكات. Bitcoin لۆجیکی جیاواز بەكاردەهێنێت كە ناسراوە بە modela Dergehaya Tiransekşûna Neçûyî (UTXO). لەم سیستەمەدا، هاوبەشی بەردەوام نییە، تەنها چەشٹە bitcoin هەن كە وەرگیراون بەڵام هێشتا neçûyîن.
ئەم UTXOyan وەك پارە نقد دîjîtal an zêrên zêr bi qasî cuda bifikirin. ئەگەر ترانسەكşûنێك بۆ 0.5 BTC وەربگریت و یەکەتر بۆ 0.3 BTC، دوو UTXOy cuda di kîsê xwe de digirin. ew ne diçin nav yek bitcoin 0.8 BTC "tenge" li ser blockchain, hetta eger sôftwera kîsê we ji bo hêsankirina toplam nîşan bide. ew wekî tomarên cuda cuda dimînin ku li bendî ne ku were bikaranîn.
كاتێك ترانسەكşûنێك دەست پێ دەكەیت، كیسەكەت بەس UTXOyan هەڵدەبژێرێت بۆ پێكاركردنی بڕی كە دەتەوێت بنێریت. ناتوانیت UTXOê bi nîv veqetînin bêyî ku ew bi temamî xerj bikin. Ev wekî parêyê xurt e. Natawênî quncikê $20 billê ji bo kirîn $10 item. Divê billê tevahî bidin û guhêrîn bistînin.
Têketin, Dergeh, û Guhêrîn
Hergizî tîransekşûna Bitcoin ji têketin û dergehan pêk tê. Têketin behsên UTXOyên berê ne ku niha dixercin. Dergeh mabestên nû yên wê nirxê ne. Gava ku tîransekşûnê ava dikin, UTXOyên heyî wekî têketin vedixwin û UTXOyên nû wekî dergehên derdixin.
Mînak, eger kanêr xelata blôkê 6.25 BTC bi dest bixe, ew UTXOyek yekane ye. Eger kanêr bixwaze 1 BTC biçe Alice, ew nekarin tenê 1 BTC bişînin. Divê tîransekşûnê ava bikin ku UTXOya 6.25 BTC wekî têketinê bigire. Paşê tîransekşûnê du dergeh hebe.
Dergeha yekem 1 BTC biçe Alice. Dergeha duyem mayî 5.25 BTC vegere navnîşana kanêr. Ev dergeha duyem wekî "dergeha guhêrînê" tê zanîn. Li ser blockchain, UTXOya 6.25 BTC ya orîjînal wekî xerckirî nîşan tê dayîn û êdî ji bo tîransekşûnên pêşeroj derbas nabe. Li şûna wê, du UTXOy nû (1 BTC û 5.25 BTC) têne afirandin û tomar kirin. Ev zincîra têketin û dergehan dîroka neşikandbar a pereyan diafirîne.
Bitcoin Script: Zimanê Tiransekşûnan
İcrayê Li Ser Stapel
Tiransekşûnên Bitcoin ne tenê veguhestinên nirxê hêsan in; ew hînkariyên bernamexwebar in. Ev hînkariy bi zimanekî bi navê Bitcoin Script hatine nivîsandin. Bêhevdîtirî zimanên bernamezaranî yên tevlihev ên ji bo pêşxistina sôftwerê gîştî, Script bi meram hêsan e. Ew "stapel-bê" ye, yanî dîdatê bi lêxistinê li ser lîsteyekê (stapel) pêk tîne û operasyonan li ser tiştên jorîn dide kirin.
Script jî Turing-tamam nabe. Ev tê wateya ku ew bêdestî loop an lojîka tevlihev a ku dikare bêdawî bêxe tune. Ev hilbijartina sêwirana meremek ewlehiyê ye. Bi sînordarkirina tevliheviya zimanê, şebeke loopên bêdawî rawestand ku nodeyan bike bike an destûr bide êrîşkaran ku bi fermên biha yên hesibkirinê sistemê bigirin.
Script şertên ku divê ji bo xerckirina UTXOy were bicîh anîn destnîşan dike. Gava ku tîransekşûnê tê afirandin, nاردووەr "Locking Script" (ScriptPubKey) li dergehê daleqandî dike. Ev script esasen dibêje, "Ev nergîz tenê dikarin ji hêla kesê ve bên guhertin ku îmzeyek bidin ku bi hashê kleka giştî ya taybet milbêje."
Vekişandina û Verîfîkasyonê
Bۆ خرجكردنی ئەو نرخیەكان دواتر، خاوەن ترانسەكşûنێك تازە دروست دەكات كە "Unlocking Script" (ScriptSig) تێدایە. ئەم scriptەدا îmzeya dîjîtal û kleka giştî هەیە. كاتێك node tîransekşûnê verîfîe dike, her du scriptan bi hev re dimeşîne. Scripta vekişandinê li ser stapelê dide, dû re scripta kilîtandina ji tîransekşûna berê.
Node hînkariyên bi rêza xwe dimeşîne. Eger encama dawî "True" be, tîransekşûn derbas e, û nergîz dikarin bêne guhertin. Eger "False" be, tîransekşûn ne derbas e. Ev mekanîzma dibe ku şertên ji xwedîtiya hêsan tevlihevtir bibe.
Mînak, script dikarin werin nivîsandin ku gelek îmze (Multi-Sig) hewce bikin, ku du ji sê kilîyên destnîşankirî divê îmze bikin berî ku nergîz here. Script dikarin hemû kilîtên demê jî bicîh bînin, ku nergîz ji xerckirinê bigirin heta ku bilindahiya blôkek taybet were gihîştin. Ev bernamexwebarkirin bingeha taybetmendiyên pêşkeftî yên wekî Tora Lightning û sidechain e, ku ji bo çareseriyên derve yên lez û biha yên kêm scriptên tevlihev bi kar tînin.
Jiyana Tiransekşûnê: Ji Kîsê heta Blockchain
Afirandin û Weşandina
Rêwîtiya tîransekşûna Bitcoin li sôftwera kîsa bikarhênerê dest pê dike. Kîs UTXOyên pêwîst kom dike û dergehên destnîşan dike. Fêrbûna di navbera têketin û dergehan de hesab dike, ku dibibe fee ya tîransekşûnê. Gava ku hûrgulî hatin danasîn, kîs ji bo hilberandina îmzeya dîjîtal kilîya taybet bi kar tîne.
Ev pakêta dataya îmzekirî paşê li şebekeyê tê weşandin. Node ya bikarhêner peyamê ji hevalên xwe re dişîne, ku bi xwe li deverê belav dikin. Her nodeyê ku tîransekşûnê digire, kontrola destpêkê dike. Ew verîfîe dikin ku îmzeya dîjîtal derbas e, têketin hîn nehatine xerckirin, û nirxên tîransekşûnê ne-neguhêzbar in.
Eger tîransekşûn ev kontrolan derbas bike, node ew li devera xwe ya demkî ya hilanînê zêde dike ku wekî "mempool" (havinî ya bîra) tê zanîn. Mempool navqêneyek navendî ya yekane nîne, lê berhevokek herêmî ya tîransekşûnên derbas û nepejirandî ye ku ji hêla her nodeyê ve tê hilanîn. Di vê qonaxê de, tîransekşûn li şebekeyê tê zanîn lê hîn parçeyek ji dîroka blockchain a daîmî nîne.
Bazara Fee û Pêşekebatî
Ji ber ku blokên li ser blockchain a Bitcoin qasê mezinahiyê sînordar e, ne her tîransekşûnê di mempoolê de dikare di bloka din de cih bigire. Ev kêmbûn bazarek fee diafirîne. Kanêr, ku blokan ava dikin, bi motîvasyona darayî ne ku tîransekşûnên ku fee ya herî bilind ji bo her byte ya datayê bidin bihewînin.
Fee ne li gorî nirxa bitcoinê ya şandî diyar dibe, lê li gorî mezinahiya dataya tîransekşûnê. Tîransekşûnek ku $10 mîlyon diherikîne dibe ku pir biçûk be di mezinahiya datayê de eger tenê yek têketin û yek dergeh bi kar bîne. Berevajî, tîransekşûnek ku $100 diherikîne dibe ku mezin be di mezinahiya datayê de eger toz ji pêncî têketinên biçûk kom bike ji bo parastinê.
Bikarhênerên ku dixwazin tîransekşûnên xwe zû pejirandin bidin divê fee pêşbaziyê bidin ku kanêran cihêreng bikin. Di demên konjesyoniya şebekeya bilind de, mempoolê bi tîransekşûnên nepejirandî dagirtî ye. Kanêr bi awayê xwezayî pêşbazên herî bilind hilbijêrin. Tîransekşûnên bi fee ya kêm dibe ku saet an rojan di mempoolê de bimînin heta ku trafîk kêm bibe an nاردووەr fee bilind bike.
Kanîn û Lihevanîn
Kanêr rola dawî dilîze di xurtkirina mîkanîzmên tîransekşûnê de. Kanêr batchyek tîransekşûn ji mempoolê xwe hilbijêre ji bo avakirina bloka namzed. Paşê ew di Proof of Work (PoW) de beşdar dibin, prôseseke hesibkirina giran ku pêşbaziyê dikin ji bo çareserkirina pîrozeke matematîk li ser bingeha dataya di wê blokê de.
Ev prôsês sernavê bloka dubare bi hejmarek ne-internetî ya bi navê nonce hewce dike heta ku hash a encam bike jêr zehmetiya armancek taybet bike. Zehmetî her 2,016 blokan bi xwekarî tê sererastkirin da ku blokên nû herî kêm her 10 deqîqe bêne dîtin, bêreber ji ya ku çiqas hêza hesibkirinê tê şebekeyê tevlî bibe.
Gava ku kanêr çareseriyek derbas dide, ew bloka nû li şebekeyê weşandî dike. Nodeyên din blokê digirin û çareseriyê verîfîe dikin. Ew her tîransekşûna di wê blokê de jî dîsa verîfîe dikin da ku ewleh binê ku tu rûnên şikestî nehatine binpêkirin. Piştî pejirandinê, node kopiya xwe ya herêmî ya blockchain nouz dikin, tîransekşûnên tê de ji mempoolê xwe derdixin. Tîransekşûn niha pejirandî ye.
Ragihandina Pirsgirêka Du-Xerc
Pirsgirêka Duplikasyona Dîjîtal
لە قadcada dîjîtal de, agahî bi hêsanî tê kopîkirin. Eger wêneyek bi e-nameyê bişînin, hîn jî fileya orîjînal digirin. Ji bo pereya dîjîtal, ev xetereyeke krîtîk nîşan dide ku wekî pirsgirêka du-xerc tê zanîn. Bê mekanîzmayek ji bo rawestandina wê, aktorek xerab dikare îmzeyek bike ku 1 BTC biçe firoşkar û di heman demê de îmzeyekî din bike ku heman 1 BTC biçe xwe an aliyekî din.
لە سیستەمێك ناوەندیدا، بنكەكە ئەمە لەڵایەن پاراستنی daftarێك سەرەكە rawestand. لە شەبەكەیەك دەسناسەنووسیدا، هیچ دەسەڵاتێك ناوەندیدا نییە كە بڵێت كە ترانسەكşûنەكە كێشا هاتووە. Bitcoin ev bi hevgirtina daftara giştî ya blockchain û Proof of Work çareser dike.
Ji ber ku her node ya tevahî kopiyek temam a blockchainê parast, şebekeya tevahî lihevanîn li ser UTXOyên niha derbas heye. Eger bikarhêner hewl bide du tîransekşûnên nakok weşandî bike, node dê yekemê ku dibînin qebûl bikin û ya duyem wekî hewldana xerckirina têketinên berê ragihand bibin.
Neveguhêztina Bi Madî Proof of Work
Bêhtir, cûdahiyên demê dikarin bibe sedem ku nodeyên cuda versiyonên cuda yên rastiyê bi demkî qebûl bikin. Ev e ku kanîn biryarê dide. "Rastî" di Bitcoin de bi zincîra herî dirêj a bi Proof of Work ya herî zêde tê diyarkirin. Gava ku tîransekşûn di blokê de tê, ew parçeyek ji vê dîroka fermî dibe.
Bۆ vekişandina an du-xerckirina tîransekşûnek ku berê di blokê de pejirandî ye, êrîşkar hewceyê ye ku wê blokê û hemû blokên paşeroj ji şebekeya mayî leztir ji nû ve kanîne. Ev wekî êrîşa 51% tê zanîn. Beyna mezin a enerjî û hardware ya hewce ji bo erîşkirina vê ledgerê bi awayekî pratîk neguhêzbar dike.
Gava ku zêdetir blokên li ser bloka ku tîransekşûna taybet dihewîne têne zêdekirin, ewlehî bi eksponansîel zêde dibe. Tîransekşûnek bi pejirandineke yekane bi gelemperî ewle ye, lê ya bi şeş pejirandinê di mercên normal ên şebekeyê de matematîkî ne Mumkin e vekişandina. Ev mekanîzma dataya dîjîtal, ku bi gelemperî hêsan e kopîkirin, diguherîne aktîva dîjîtalek yekane, sînordar.
Rola Nodean di Yekgirtina Şebekeyê de
Verîfîkasyon li Hember Kanînê
Ew xirabfikirineke gelemperî ye ku tenê kanêr şebekê ewle dikin. Tevî ku kanêr tîransekşûn rêz dikin û blokan hilberînin, "node" odîtorên ku rûkaran dikin in. Node her komputerê ye ku sôftwera Bitcoin dimeşîne ku blockchainê hildigire û trafîkê verîfîe dike.
Nodeyên tevahî her blok û tîransekşûnê dindidin. Ew îmzeyên dîjîtal kontrol dikin, verîfîe dikin ku hêza têketin dergeh derdixe, û ewle dikin ku tu bitcoin ne du-xerckirin. Gring e, node karê kanêran jî verîfîe dikin. Eger kanêr blokek hilberîne ku rûnê protokolê binpê dike—wekî xelata xwe zêdetir bitcoin dayîn an têketina tîransekşûna ne-derbas—node dê blokê tavilê ragihînin.
ئەم رەتكردنەوە بەبێ لەبەرچاوگرتنی چەند enerjî kanêr xerj kiriye بۆ دروستكردنی بلۆكە بەڵێ دەكرێت. ئەم هاوسەنگی هێز دڵنیا دەكات كە كانەر ناتوانن رۆڵەكانی سیستەم بگۆڕن یان پارەی زیاد دروست بكەن. ئەوان خدامەكانی پرۆتۆكۆڵن، كە لەلایەن شەبەكەی دەسناسەنووسی نۆدەكانەوە كە لەلایەن كەس و كۆمپانیا جارى جیهان دەكرێتەوە چاك دەگیرێن.
Densenasenoosî û Betalmendî
Stûrîtiya mîkanîzmên tîransekşûnên Bitcoin li ser cihêrengî û hejmarê van nodan ve girêdayî ye. Çiqas node belavtir bin, ew qasî zehmet e ji bo her hebûnê ku tîransekşûn sansûr bike an şebekê bigire. Node bi peer-to-peer qise dikin, dataya tîransekşûnê mîna gotineke belav di nav folketî de belav dikin.
هیچ server navendî tune ku were hackkirin. Eger beşa internetê offline here, nodên mayî berdewam dikin. Gava ku nodên veqetandî vegerin, ew bi şebekeyê sync dikin da ku dîroka windabûnê dindin. Ev avahî dîroka bi awayekî yekgirtî û li her derê 24/7 bê rawestandinê dabîn dike.
Bikarhêner dikarin nodeyên xwe bimeşînin ji bo bidestxistina serwerteyî darayî. Bi verîfîeykirina tîransekşûnên xwe li şûna vehewandina karûbarê kîsa aliyê sêyem, ew hewcaha metmanekirina kesekî din di derbarê rewşa darayiyê de ji holê derdixin. Ev bi exosera bingeha Bitcoin re li hev dike: "Metman neke, verîfîe bike."
Feeyên Şebekeyê û Giraniya Data
Hesabkirina Xercan
Mesrefa tîransekşûna Bitcoin pir caran tê fêmkirin. Ew ne ji sedî ya bûyerê şandî ye, mîna fee ya pêvajoya kartêkrêdît. Lê belê, ew tenê dravdanek ji bo cîhê blok e. Cîhê blok malê kêm e, sînordar e ji bo kapasîteyek taybet her blok (konseptuel 1MB, her çiqas bi SegWit giranî pêş ketibe).
Ji ber ku sîstem modela UTXO bi kar tîne, mezinahiya dataya tîransekşûnê li gorî tevliheviya têketin û dergehên wê ye. Tîransekşûnek ku deh têketinên biçûk di yek dergehê de kom dike, zêdetir dataya îmzeya dîjîtal digire ji tîransekşûnek ku tenê yek têketin bi kar tîne. Ji ber vê, ew zêdetir byte di blokê de vexwe.
Kanêr li gorî yekîneya datayê drav didin, bi gelemperî di satoshiyan her byte (sat/vB) de pîv dikin. "Satoshi" yekîneya herî biçûk a Bitcoin e (0.00000001 BTC). Eger riyala bazarê niha 50 sat/byte be, tîransekşûna hêsan dibe $2, dema ya tevlihev dibe $10, hetta eger ew heman nirxê veguhestinê bikin.
| Faktor | Bandora li ser Fee | Sedem |
|---|---|---|
| Hejmara Têketin | Fee zêde dike | Her têketin scripta îmzeya dîjîtal hewce dike |
| Hejmara Dergeh | Fee zêde dike | Her dergeh datayê ji bo navnîşana nû zêde dike |
| Konjesyonî | Riyal zêde dike | Daxwaza bilind qiymeta bazarê sat/byte bilind dike |
Rêvebirina Konjesyoniyê
Feeyên şebekeyê li gorî daxwazê pir diguhêrin. Gava ku mempool vala be, bikarhêner dikarin fee ya herî kêm bidin û hîn jî di bloka din de pejirandin bistînin. Gava ku şebekê mijûl be, bikarhêner divê pêşbazi bikin. Kîs bi gelemperî fee ya pêwîst bi temaşekirina paşxaneya niha di mempoolê de texmîn dikin.
Bۆ بەكارھێنەرانێك كە fee زۆر نزم دانێن، ترانسەكşûن winda ناهێت؛ تەنها لە mempoolê asoyî dibe. Dawî, eger qet ji hêla kanêr ve nepejirîne, dê ji bîra nodan were derxistin, û nergîz êdî di kîsa nاردووەر de dimînin. لە دۆخەكانی lezgîندا، بەكارھێنەر دەتوانن acceleratorên tîransekşûn an protokolên "Replace-by-Fee" (RBF) bi kar بێنن بۆ zêdekirina fee ya tîransekşûna asoyî, bi awayekî efektîf ew bi motîvasyoneke bilindtir ji bo kanêran dîsa weşandî bikin.
Encam
Mêkanîzmên tîransekşûnên Bitcoin guherînekê nîşan didin ji sîstemên darayî yên li ser baweriyê berê sîstemên krîptografî yên li ser verîfîkasyonê. Bi guherandina haobêşên hesab bi modela UTXO, Bitcoin nirxê wekî zincîreke parastina dîjîtal dike ku dikare ji hêla her kesî ve bê kontrolkirin. Krîptografiya kleka giştî ewle dike ku tenê xwediyê kilîya taybet dikare van veguhestinan destpê bike, asta ewlehiyê peyda dike ku li ser xezneyên bankê an kontrolên nasnameyê ne vehewitî ye.
ئەم سیستەمە لەڵایەن پەیوەندی نۆدەكان، كانەران، و رۆڵە تایبەتەكانی Bitcoin Script هەڵدەبژێرێت. Zimanê scrîpt, tevî ku bi meram di hejmara wê de sînordar e, lojîka pêwîst peyda dike ji bo verîfîeykirina xwedîtiyê û şertên xerckirina tevlihev bêyî xetirkirina aramiya şebekeyê. Bazara pêşbaziya fee û mempool ewle dikin ku çavkaniya sînordar a cîhê blok bi awayekî efektîf tê ajotin, dema Proof of Work ewlehiya termodinamîk peyda dike ku ledger neguhêzbar dike.
Têgeîştni li van mêkanîzmanan rave dike çima Bitcoin wekî daftara dîjîtal tê binavkirin. Ew ne tenê pere ye lê sîstema hesabdar a hişk, xwekar e ku ji hêla lihevanîna gerdûnî ve tê parastin. Her aliyek, ji matematîka kiliyan heta têketinên setê UTXO, sêwira kiriye da ku xerîban nirxê bêyî navbeynkaran biguherînin, pirsgirêka du-xerc bi kodekê çareser bikin li şûna desthilatê.
Bitcoin baweriya li saziyan diguherîne bi îsbatê krîptografî, ewle kirina guhestina nirx verîfîeykirî, neguhêzbar, û bi awayekî hişk xwediyê kilî ye.