Dema ku hûn têkevin cîhana darayî ya xwe-pêşxistinê, frasa tohê ya 12 an 24 peyvên we dibe sermaye ya herî girîng a ku hûn xwedî ne. Ew bi gelemperî wekî "kîlîta master" tê navkirin, backupa dawî ku dikare fonên we li her cîhana liwalletek lihevhatî vegerîne, li cîhê ku li cîhanê.
Lê hindik bikarhêner bi rastî fêm dikin mîkanîzmên krîptografîk ên sofistîke ku vê rêzikê ya sade ya peyvan piştgir dikin. Frasa tohê ya we ne tenê komeke rastenasî ya navekên asayî ye; ew temsîla ku xwendina mirovî ya rastenasiya krîptografîk a mezin e, ku bi baldarî tê rêvebirin da ku rêveberiya ewle û karstîrîn a bi sedan kîlîtên taybet û sermayeyên cûda destûr bide.
Ev rêber di der barê pênaseya bingehîn a walletê de diçin û diçin nav "çawa": Çawa rastenasiya krîptografîk a rast tê çêkirin? Çawa jimare dibe peyv? Û herî girîng, çawa yek rêzik kurt hemû navnîşên krîptoyê yên cihê yên we kontrol dike bêyî ku her yekê bi taybetî backup bike? Bi fêmkirina pêvajoyên ku ji hêla Pêşniyarên Pêşkeftina Bîtcoinê (BIP) ve hatine standardkirin, hûn zanistê bi dest dixin ku ne tenê bikarhên walletê, lê bi metanet ewlehî û xwedîbûnê bicîh bînin.
بنەماکانی ئەمنییەت: ئەنترۆپی و ڕەگەزبوون
ھەموو چوارچێوەی ئەمنییەتی کریپتۆکارەنسۆ لەسەر یەک بنەمای سادە پەست دەکەنێت: ڕەگەزبوونەوەی ڕاستەقینە. ئەگەر ژمارەکانی بەکاردەھێنراون بۆ دروستکردنی کلیدە تایبەتەکانت پێشبینی بکرێن، ھەر کەسێک دەتوانێت بە گومگومەوە بزانێت. کریپتۆگرافی لەسەر دروستکردنی ژمارەیەک زۆر گەورە و ڕەگەز دەبەستێت کە بە شێوەیەکی ستاتستیکی ناتوانرێت بزانرێت. ئەم کۆنسیپتە بە ئەنترۆپی ناسراوە.
ئەنترۆپی لە کریپتۆدا چین؟
ئەنترۆپی، لە چوارچێوەی کریپتۆگرافیدا، پێوانینێکە لە نەزانراوی یان ڕەگەزبوونەوەی ھەژمارکراو لە سیستەمێکدا. کاتێک walletێکی نوێ دروست دەکەیت، سۆفتوێرەکە یان ئامرازەکەی ھاردوێر دەبێت بەسەدەرە داتای نەپێشبینی کۆبکاتەوە بۆ دڵنیابوونەوە لەوەی کە فریزەی بێجەکە یەکسرە و بە شانس ناتوانرێت جێباز بکرێتەوە.
ئەنترۆپی وەک کوالیتی "بەشەکان" بەکارھێنراوە بەمەبەستە بۆ پێکردنەوەی کلیدی ئەمنییەتەکەت بیر بکە. ئەنترۆپی بە کوالیتی بەرز واتە بەشەکان جۆراوجۆرن و بە تەواوی تێکەڵکراون، کە مەھۆڵەکەی دواھێنەرەوە ناکرێت. سەرچاوەکانی ئەنترۆپی دەتوانن فاکتەرەکانی ژینگە ئەمڕۆیی وەک جیاوازییە بچووکەکانی کاتەکەی ھاردوێری کۆمپیوتەر، جووڵەی مووس، دوژەکانی کیبۆرد، یان تەنانەت هەستنەکانی نەخشەیەکی ناوخۆیی لە لایەن سەنزیزەکەوە بگرنەوە.
ئەگەر دروستکەرەوەی ژمارەیەکی ڕەگەز (RNG) کەم یان پێشبینی بێت—واتە ئەنترۆپی کەم هەبێت—هێرشێکەرێک لە تیۆریدا دەتوانێت ژمارەی فریزە بێجەکانی گەگەڵ دابنێت، کە پارەکانی دەخەنە مەترسی. بۆیە walletە ھاردوێری متمانەپێکراوە زۆر هەوڵ دەدەن بۆ کۆکردنەوەی ئەنترۆپییەکی بەهێز لەسەر بنەمای ھاردوێر.
پێوانینەوەی ئەمنییەت: ژمارەی بیتەکان
هێزەکەی فریزەی بێجەکەت بە ژمارەی بیتەکانی ئەنترۆپیی بەکارهاتوو بۆ دروستکردنی پێوانراوە. ستانداردەکەی پیشەسازی دوو درێژی سەرەکی پێشکەش دەکات:
- فریزەی 12-وشە: ئەمە بە 128 بیت ئەنترۆپی تەواو دەبێت. ژمارەی کۆبوونەوەی هاوتەکان ە. بۆ دانانی لە چاوەڕوانی، ژمارەیەکە کە زۆر گەورەترە لە ژمارەی ئەتۆمەکانی زانراو بەھۆشبوو لە گەلاکسی. بۆ مەبەستەکانی ئەمڕۆیی، 128 بیت ئەنترۆپی بەرامبەر بە ھێرشی برووت-فۆرسس ئەمنی دانراوە.
- فریزەی 24-وشە: ئەمە بە 256 بیت ئەنترۆپی تەواو دەبێت. ئەمە زیادی نەخشەستارێکی نەجێگیر لە ئەمنییەت دەدات، کە کۆمەڵایەک دووبارە دەکاتەوە. لە کاتێکدا 12 وشە زۆر ئەمنن، 24 وشە ئەوەیە کە ئەمنییەتی ستانداردەکەی ماوە بەرزترین ئاستی دەفانەوەی ھەتودە دەدات.
چەند بیتەکانی ئەنترۆپی زیاتر بەکارھێنراون، بەشتر بەشی لێکۆڵینەوە بۆ ھێرشێکەرێک دەکەنەوە، کە پارەکان بە شێوەیەکی ئێکسپۆنێنشیەل ئەمنتر دەکەنەوە.
سەرچاوەکانی ئەنترۆپی: سۆفتوێر بەرامبەر ھاردوێر
ئەو شێوازەی کە ئەنترۆپی کۆ دەبێت، جیاوازکارێکی گەورە لە نێوان جۆرەکانی walletەکانە:
- ئەنترۆپی سۆفتوێر (Walletەکانی سۆفتوێر): Walletێکی سۆفتوێر (وەک ئەپێک لەسەر مۆبایلەکەتدا) لەسەر دروستکەرەوەی ژمارەیەکی نیم-ڕەگەز (PRNG)ی سیستمی کارەکە (OS) دەبەستێت. ئەم PRNGە ئەنترۆپی لە سەرچاوە جۆراوجۆرەکان وەک دوادەمەندی تۆڕ، چالاکی دیسکە سەختە، یان IDy پروسێسەکان کۆ دەکاتەوە. لە کاتێکدا بە گشتی بەسە، ئەم شێوازە لەبەرامبەرە لە لاوازییەکان ئەگەر خودی OSە مەترسیدار بێت یان ئەگەر سەرچاوەکانی ئەنترۆپی بەسە نبێت.
- ئەنترۆپی ھاردوێر (Walletەکانی ھاردوێر): Walletەکانی ھاردوێری تایبەت دروستکەرەوەکانی ژمارەی ڕەگەزی ڕاستەقینە (TRNG) لەخۆ دەگرن. ئەم چیپەکان پێوانینەوەی دیاردەی سروشتی، سروشتی—وەک هەستنەکانی حرارتێنەر یان گۆڕانکارییەکانی کوەنتوم—کە بە سرووشتی نەزانراون. ئەمە ئەنترۆپییەکی کریپتۆگرافییەکی باشتر دەدات کە هیچ کات پەیوەندی بە سیستمی کارەکەی گشتی مەترسیدار نادات، کە چەپێکی گرنگ لە ئەمنییەت بۆ دروستکردنی کلیدی سەرەتایی دەدات.
Nasandina BIP39: Zimanê Frasa Tohê
Kîlîtek taybet di esasê de jimarek mezin e. Novisandina vê rêzika binary 256-bît (regezî 0 û 1an) pir xetaya-çêker e. Tesexxûl bikin ku hewldana transkrîpsiyona jimarek heksadesîmal 78-rakam bi temamî.
Ji bo çareserkirina vê pirsgirêkê û kirina pêvajoya backupê ya ku mirov dikare rêve bike, BIP39 (Pêşniyara Pêşkeftina Bîtcoin 39) hate çêkirin. BIP39 pêvajoya ji bo veguherandina jimarek rastenasiya entropiyên bilind bo rêzek peyvên hêsan-xwendin—frasa mnemonic tohê—dide.
Çima Em Peyv Bikaranînin, Ne Jimarên
BIP39 daneyên entropiyê li ser lîsteyek pêşdefînkirî ya 2,048 peyvên Îngilîzî (an zimanên din, bi şertê ku lîsteya peyvan standard be) dadimeze.
Pêvajo wiha kar dike:
- Entropiya xâm (128 an 256 bît) tê çêkirin.
- Entropî dibe parçe.
- Her parçe bo peyveke taybet li ser lîsteya peyvên BIP39 tê dadanîn.
Mînak, ger hûn frasek 12-peyvî hebe, her peyv 11 bîtên daneyan temsîl dike (). Ev ji daneyên binary yên xâm pir bi karanîner-dostane ye, ku şansa xetayên transkrîpsiyona mirov kêm dike.
Rola Checksumê
Ne hemû hevgirtinên 12 peyvan frasên tohê yên BIP39 yên valide ne. Ger hûn bi xeletî peyveke xelet binivîsin, an jî 12emîn peyveke bêbawer hilbijêrin, nermalava walletê hewceyê mekanîzmek e ku ew xeleharekê berî ku hûn hewl bidin fonên xwe vegerînin teşxîs bike. Ev armanca checksumê ye.
Dema ku entropiya xâm tê çêkirin, parçek biçûk (çend bît) ji wê tê bikaranîn ji bo hesabkirina checksumê. Ev checksum li daneyan tê zêdekirin berî ku peyv werin dadanîn. Ev parçe ya dawî ya daneyan peyva dawî di frasa mnemonic de destûr dide.
Çawa Checksum Integrîteyê Ewle dike:
- Çêkirin: Ger tohê we 12 peyv dirêj be, 11 peyvên yekem ji 128 bîtên entropiyê têne derxistin, û peyva 12emîn ji hesabkirina checksumê tê derxistin.
- Pêbawerî: Dema ku hûn hewl didin walletê xwe vegerînin, nermalav 11 peyvên yekem valide dike, checksumê li ser bingeha wê daneyê ji nû ve hesab dike, û kontrol dike ka ew bi peyva 12emîn a ku hûn daye heye.
- Teşxîskirina Xetayê: Ger hûn
apple...li şûnaapply...binivîsin, checksuma ku ji 11 peyvên yekem tê hesabkirin ê bi peyva 12emîn a ku hûn têkeve ne li hev be, û walletê dê tavilê ji we re bibêje ku frasa tohê ne valide ye. Ev senaryoya felaketê ya bîrkirina ku hûn backupên valide heye dema ku tune ye rê dide.
Ji Frasa Tohê bo Tohê Master
Frasa tohê bi xwe hîn ne kîlîta dawî ye. Divê ew yekem car bê pêvajokirin bo derketineke binary ya diyarkirî ya pir ewle ku wekî Tohê Master tê navkirin.
Qonaxên veguherînê ji fonsiyonek krîptografîk a wekî PBKDF2 (Fonsiyona Derxistinê ya Kîlît li Bengê Password 2) bikar tîne. Ev fonsiyon frasa tohê digire û hashinga matematîkî ya tund (bi gelemperî dehan hezar destên hesabkirinê) dike da ku Tohê Masterê ya tevlihev û mezin biafirîne.
Tohê Master çavkaniya yekane ya rastiyê ji bo hemû malpera krîptoyê ya we ye. Ew kokê krîptografîk e ku her kîlîta taybet û navnîşa giştî dê were derxistin.
Walletên Diyarkirî yên Hierarkîk (HD) û BIP32
Ger Tohê Master çavkaniya yekane ya rastiyê be, çawa yek frasa tohê li ser gelek sermayeyên cihêreng kontrol dike, wekî navnîşên Bîtcoin ên cihê, navnîşên Ethereum, û belkî jî kîlîtên testnet, bêyî ku hewceyê backupên cihêreng be?
Ev hêza strukturê Walletê Diyarkirî yên Hierarkîk (HD) ye, ku ji hêla BIP32 ve hatiye standardkirin.
Pirsgirêka Ku Walletên HD Çareser Dikin
Berî ku walletên HD bibe standard, her car ku bikarhêner hewceyê navnîşek Bîtcoin nû kir (ku pratîka baş e ji bo nepeniyê), divê ew kîlîtek taybet a tam nû backup bike. Rêvebirina dehan kîlîtên taybet ne mumkun bû û pratiyên ewlehiya xirab derxist.
Standardê HD konseptê diyarkirinê da: her kîlîta paşerojê ji kîlîta berê û di dawiyê de ji Tohê Masterê yekane bi matematîk tê derxistin. Ev strukturê darê pêşbînî dike.
Têkiliya Dayik-Zayîn
Struktura walletê HD dikare wekî darê malbatê bê dîtin ku Tohê Master kokê bapîr e.
- Tohê Master (Kok): Rasterast ji frasa tohê BIP39 tê çêkirin.
- Kîlîta Taybet a Master: Ji Tohê Master tê derxistin.
- Kîlîtên Zarok: Kîlîta Master dikare "kîlîtên zarok" çêbike. Her kîlîta zarok bêalîkar e û bi matematîk bi dayika xwe ve girêdayî ye.
- Kîlîtên Nacî: Ew kîlîtên zarok jî dikarin "kîlîtên nacî" çêkin, û hwd.
Hierarkî destûrê dide appê walletê ku hejmareke bêdawî ya cotên kîlîta taybet/navnîşa giştî çêbike, hemû bi diyarkirinê têne derxistin. Ger hûn Tohê Master hebe, hûn dikarin darê tevahî bi temamî ji nû ve çêkin, gihîştina hemû fonan garantî dike.
Seyrûpelên Diyarkirinê
Struktura HD gelek faydeyên girîng ji bo adoptê xwe-parastinê dide:
- Backupê Yekane: Hûn tenê hewce ne frasa tohê BIP39 ewle bikin. Windakirina Tohê Master tê wateya windakirina her tiştî, lê parastina wê frasa yekane gihîştina hemû navnîşên heyî û paşerojê dide.
- Nepenî: Ji ber ku navnîşek giştî ya nû dikare bi hêsanî ji bo her danûstandinê were çêkirin, hûn karibûna temaşevanan kêm dikin ku çalakiya darayî ya we ya temam bişopînin.
- Rêvebirin: Struktura hierarkîk destûrê dide walletan ku kîlît bi awayekî mantîkî kategorîze bikin (mînak, cudakirina kîlîtên ji bo Hesab 1, Hesab 2, hwd.).
- Kîlîtên Giştî yên Dirêjkirî (xPubs): BIP32 destûrê dide ji bo çêkirina "kîlîtên giştî yên dirêjkirî." xPub dikare bi aliyek derve (wekî hesabdar an amûrek depoya sar) were parvekirin û destûrê dide wê aliyê ku bîne hemû danûstandin û navnîşên ku bi şaxek taybet a darê we ve girêdayî ne, lê ew nikarin fonan xerckirin ji ber ku xPub agahiyên kîlîta taybet nahêle.
Standardkirina Rê: BIP44
Dema ku BIP32 mekanîzmên darê hierarkîk diyar dike, ew çawa ne diyar dike ku sermayeyên cihêreng (Bîtcoin, Ethereum, Litecoin) an hesabên cihêreng di nav wan sermayeyan de divê di wê darê de were rêxistin.
BIP44 ev rêxistinê dide. Ew standardek din e ku li ser BIP32 hatiye avakirin ku rêyek hişk, pir-astî Rêya Derîvasyonê diyar dike. Ev rê ewle dike ku ger hûn frasa tohê xwe li her walletê lihevhatî ya BIP44 vegerînin, ew wallet ê li heman cihê ji bo navnîşên Bîtcoin, Ethereum, hwd. bigere.
Xwendina Rêya Derîvasyonê
Rêya derîvasyonê rêzika jimaran e ku bi slashan ve tê veqetandin, diyar dike ku li ku derê di darê kîlîtê ya diyarkirî de kîlîtek taybet dijî. Ew bi gelemperî wiha xuya dike:
m / purpose' / coin_type' / account' / change / address_index
Bila em pênc astên girîng ên rê bigirin:
| Ast | Nav | Armanc | Nimûneya Nirxê (Bîtcoin) |
|---|---|---|---|
| 1 | m | Nîşana Tohê Master (Kok). | m |
| 2 | Armanc | Standardê BIP yê ku tê bikaranîn diyar dike (bi gelemperî 44' ji bo walletên HD). | 44' |
| 3 | Cureya Coin | Krîptokarziyê nas dike (mînak, 0' ji bo Bîtcoin, 60' ji bo Ethereum). Ev ji bo lihevhatina zincîreke ve girîng e. | 0' |
| 4 | Hesab | Destûrê dide bikarhêneran ku fonan di hesabên mantîkî de veqetînin (Hesab 0, Hesab 1). | 0' |
| 5 | Guherandin | Nirxek binary (0 an 1). 0 ji bo navnîşên wergirtinê (derve) û 1 ji bo navnîşên ku di danûstandinan de ji bo guherandinê têne bikaranîn (navxweyî). |
0 an 1 |
| 6 | Nîşana Navnîşê | Nîşana rêzîkî ya kîlîta ku tê çêkirin (Navnîşa 0, Navnîşa 1, Navnîşa 2, hwd.). | 0, 1, 2... |
Not li ser Apostrofê ('): Apostrof piştî jimarek (mînak, 44') nîşan dide ku ev gav derîvasyona hişk vedigire. Ev pîvandinê ewlehiya girîng e ku pêvajoya derîvasyonê ewle dike ku ger kîlîtek giştî ya navbeynî were belavkirin, kîlîtên zarok ên paşeroj ên derxistî nekarin bêne hesabkirin.
Çima Standardkirin Pêwîst e
BIP44 krîza lihevhatinê çareser dike. Tesexxûl bikin ku hûn îro Wallet A bikar bînin, ku navnîşên Bîtcoin li bin rêya m/44'/0'/0'/... rêxistin dike. Ger hûn paşê bixwazin biguherin Wallet B, û Wallet B jî lihevhatî ya BIP44 be, ew ê bi otomatik li wê heman rêyê ji bo fonên we bigere.
Bê BIP44, her hilberînerê walletê ê strukturên cihêreng bikar bîne, û koçberkirina fonên we dê tevlihev be, ku hewceyê importkirina destkariya dehan kîlîtên taybet bike. BIP44 ewle dike ku ekosîstema walletê yekgirtî ye, azadiya bikarhêner û dubarebûnê maksimum dike.
Karên Pratîk: Bikaranîna Rêyên Xwerû
Dema ku piraniya bikarhêner tenê li ser rêya derîvasyonê ya standart (bi gelemperî bi m/44'/ dest pê dike) disekinin, bikarhênerên pêşkeftî carinan asta 'Hesab' bikar tînin ji bo rêveberiya fonan:
- Nimûne 1: Cudakirina Hesab: Karsazek dikare
m/44'/0'/0'/...ji bo fonên xebitî ûm/44'/0'/1'/...ji bo tasîsî bikar bîne, hemû ji hêla heman Tohê Master ve têne kontrolkirin. - Nimûne 2: Rêveberiya Altcoin: Walletê hewce ye rêyên cihêreng ji bo coinên cihêreng kontrol bike. Ew ê Bîtcoin li bin
m/44'/0'/...bigere û Ethereum li binm/44'/60'/....
Fêmkirina rê kontrolê dide. Ger appê walletê taybet nekaribe balansa altcoin nîşan bide, ew dikare tenê li rêya cureya coin a xelet bigere, pirsgirêkek ku bi gelemperî bi pêçekirina rêyê di mîhengên walletê yên pêşkeftî de tê çareserkirin.
Peyva 25emîn: Ewlekirina Tohê xwe bi Passphrase (Taybetmendiya Opsiyonel a BIP39)
Ji bo bikarhênerên ku bi dilsoziya asta herî bilind a ewlehiya xwe-parastinê ve girêdayî ne, BIP39 taybetmendiyek opsiyonel a wekî passphrase vedigire, ku bi gelemperî wekî "peyva 25emîn" tê navkirin.
Ev passphrase peyv an frasek zêde ye ku ji hêla bikarhêner ve tê hilbijartin ku berî ku Tohê Master bi matematîk were derxistin li frasa tohê 12 an 24-peyvî tê zêdekirin.
Çawa Passphrase Kar Dike
Dema ku fonsiyona PBKDF2 frasa tohê veguherîne Tohê Master, ew passphrase ya ku bikarhêner diyar kiriye di pêvajoya hashingê de vedigire.
Mekanîzma Serek:
- Frasa Tohê + Passphrase = Tohê Masterê Yekta
- Her guherînek, heta karakterek yek, di passphrase de dibe sedema Tohê Masterê tam cihêreng, ku komeke temam cihêreng a kîlîtên taybet û navnîşan çêdike.
Bi awayekî efektîf, zêdekirina passphrase tê wateya ku tohê yekane ya 12 an 24-peyvî dikare hejmarek bêdawî a walletên temam cihêreng (an "depoyan") kontrol bike. Her passphrase ya yekta vaultêk yekta vedike.
Bandorên Ewlehiyê û Pratîkên Herî Baş
Passphrase faydeyên ewlehiya mezin dide, lê qata nû ya xetereyê dide:
Fayde (Plausible Deniability û Parastina Brute Force)
- Bê Bandora Brute Force: Dema ku êrîşkar dikare frasa tohê ya fizîkî ya 24-peyvî bistîne, ew hîn jî nikare bigihîje fonên we bêyî ku passphrase ya tam jî zanibe. Ji ber ku passphrase dikare her rêzika karakteran be (nîvek, jimare, sembol, valahî), êrîşkar divê hejmarek eksponansîyelî mezintir texmîn bike.
- Plausible Deniability ("Walletê Decoy"): Bikarhêner dikarin "walletê decoy" saz bikin ku bi tohek taybet û bê passphrase ve girêdayî ye, ku biçûk, bêgirîng a fonan hildigire. Fonên serekî yên wan di walletê veşartî de têne hildan ku bi heman tohê plus passphrase ya razber tê gihîştin. Ger bikarhêner carî bê zorê ku tohê xwe eşkera bike, ew dikare tohê decoy eşkera bike, piraniya sermayeyên xwe diparêze.
Xetereyên (Xala Failê Yekane ya Dawî)
Passphrase ne ji hêla walletê ve tê vegerandin.
- Windakirina Tam e: Ger hûn passphrase ya tam ji bîr bikin, heta ku hûn tohê 24-peyvî bi temamî nivîsîne, fonên we bi domdarî negihîştî ne. Rêya krîptografîk tune ku vegerîne an reset bike ev passphrase.
- Hêza Case: Passphrase hêza case ye, wateya ku "SecretPass123" krîptografîk ji "secretpass123." cihêreng e. Precision ne-negotiable e.
Şîretê Pratîk: Ger hûn hilbijêrin passphrase bikar bînin, bi heman an jî zêdetir hişyariya ewlehiyê wekî frasa tohê xwe bi kar bînin. Wê fizîkî ji frasa tohê bi xwe cuda hilînin, û ewle bikin ku rêbaza hildanê ya we encamên ekstreman ên ji bîrkirinê hesab dike.
Encam: Meisteriya Serweriya Darayî ya We
Mîkanîzmên ku di bin walletê krîptoyê yê we de ne—entropî, BIP39, BIP32, û BIP44—ne tenê konseptên krîptografîk ên abstrakt in. Ew balafira ne ku xwe-parastin û serweriya darayî ya rast destûr dide.
Fêmkirina van standardan perspektîfa we diguherîne: hûn ê ne tenê bikarhênerê appê krîptoyê bin; hûn birêveberê strukturê krîptografîk a sofistîke ne.
Standardên BIP jimareyên krîptografîk ên xâm û mezin veguherînin sîstemek kurt, rêxistî, û vegerbar. Bi girtina ku çawa frasa tohê we dibe Tohê Master, çawa ew toh her kîlîtê ku hûn hewce ne bi diyarkirinê çêdike, û çawa standardên wekî BIP44 lihevhatina li ser ekosîstemê ewle dikin, hûn gavek pêwîst ji tenê bawerkirina teknolojiyê dûr dikevin û ber bi fêmkirin û kontrolkirina rastiyê ve diçin. Meisteriya we ya van mîkanîzman ewlehiya dawî li dijî winda û diziyê ye.