کاتێک نوێکان یەکەم جار Bitcoin دەبێتەنەبەرچاو، زۆرجار سەر نرخەکەی یان بەکارهێنانی وەک پارەی دیجیتاڵی تێکدەکەن. بەڵام لە ژێر ڕووی ئەم هەژمارە، مێژوویەکی قووڵ و پەیوەندیدار هەیە کە ژیری لە نîقاشێکی بنەڕەتی ئەرکیتێکتیڤدا دەکەوێتەوە: چۆن Bitcoin دەبێت بەرەوپێش بچێت بۆ بەڕێوەبردنی داواکی جیهانی؟
دووری کاتەکەی نزیکەی ٢٠١٥ بۆ ٢٠١٧ زۆرجار وەک "Şerên Mezinbûnê" ناسراوە. ئەمە نه تەنها نîقاشێکی تەکنیکی پاک بوو؛ جەنگێکی ئایدیۆلۆژی بوو لەسەر ناسنامەی Bitcoin. ئایا Bitcoin دەبێت گۆڕێ بێتە رێگای پارەدان دیجیتاڵی بەرەو پەرەسەندن، بە نرخ کەم، کە خێرایی لەسەر دەخات؟ یان دەبێت بمێنێتەوە وەک هەژماری زۆر بەخێر، زۆر دەسانتراڵیزەکراو (زێڕی دیجیتاڵی)، کە بەردەوامبوون و متمانە لەسەر دەخات و بۆ خێرایی لەسەر قاڵبەرەکانی دووەم پەیوەندی دەکات؟
ئەنجامی ئەم نîقاشە توندە -کە دەوڵەتکار، کەنەر، بازرگانەکان، و بەکارهێنەرەکان بە توندی ناگونجاند، لە کۆتاییدا چەندین جیاکردنی تۆڕ دروست کرد کە وەک "fork" ناسراون - بەشێوەیەکی هەمیشەیی ڕێگەیەکی تەواوی ئێکۆسیستەمی کریپتۆیەک دانا. فامکردنی şerên mezinbûnê گرنگە، چونکە ڕووناکەری دەکاتەوە بۆچی Bitcoin چارەسەرە Layer-2 قبوڵ کردووە لەبری تەنها گەیشتکردنی قەبارەی بنەڕەتی لەجەرەکەی.
سەرچاوەی کێشەی Mezinbûnê (سنووری 1MB)
بۆ فامکردنی nakێشەکە، پێویستە یەکەم چاوەڕوانی بکەین بۆ چۆنیەتی کە توانای تراکنشەکانی Bitcoin لە سەرەتادا سنووردار بووە.
کاتێک Satoshi Nakamoto Bitcoin لە ٢٠٠٩ بڵاو کردەوە، سنوورێکی بەکارهاتوو دانا 1 مێگابایت (1MB) لەسەر قەبارەی هەر bloque کە زیاد دەکرێت بۆ blockchain. Bloke بە حەقیقەت کۆمەڵەیەک تراکنشە پەیوەندیدارەکانە. چونکە bloke نوێی نزیکەی هەر ده دەقەقە دروست دەکرێت، سنووری 1MB ئەوە بە واتا دەکەوت کە تۆڕ دەتوانێت ژمارەیەکی زۆر بچووک لە تراکنشەکاندا لە هەر چرکەدا بەڕێوە ببات - زۆر کەمتر لە تۆڕەکانی پارەدانی جیهانی وەک Visa.
سنووری 1MB: پەڕینەوەی بە مەبەست
سنووری قەبارەی bloke 1MB مەبەست نەبوو بە هەمیشەیی بێت. لە سەرەتادا جێبەجێ کراوە بۆ کەمکردنەوەی هێرشی دەرفەت نەبووەنەخۆ (DDoS) و رێگەدان بە blockchain لە گەشەکردنی بەبێ کۆنتڕۆڵ لە رووەکانی سەرەتایی، کاتێک تۆڕ بچووک و لاواز بوو.
بەڵام، وەک ناسنامەی Bitcoin لە نزیکەی ٢٠١٥ توندەکەوت، دوو عەنجامی گرنگ لە سنووری قەبارەی bloke سەرەکی دەرکەوت:
- گرنگبوونەوە و دواخستن: کاتێک داواکاری تراکنشەکان لە بەرزەوەی شوێنەکەی بەردەست لە blokانەکانی 1MB دەچوو، تراکنشەکان دەبێت لە ذۆڕێکدا چاوەڕێ بکەن ("mempool").
- بەرزبوونەوەی نرخەکان: بەکارهێنەرەکان دەبێت نرخەکانی تراکنشە بەرز بکەنەوە بۆ هاندانی کەنەران بۆ هەڵبژاردنی تراکنشەکەیان بۆ تێکەڵکردن لە bloke دوایەکەدا. ئەمە تراکنشەکانی Bitcoin لە ژێر (قەن دیکەکان) بە ژێرە سەرمایەیەکی گەیشتە (دۆلار یان تەنانەت ده دۆلار لە کاتە بەرزەکاندا).
سنووری 1MB لە پێویستییەکەی بەخێرەوە گۆڕا بۆ سنوورێکی چالاک لەسەر گەشە، کە کۆمەڵگە فۆڕس دەکرد بەڵێن بدەن ئایا یان نا بنەڕەتی یاساکانی سیستەم بگۆڕن.
چەکداری دروست: دەسانتراڵیزەیشن، بەخێرایی، و خێرایی
ئاڵۆزی سەرەکی لە mezinkirina هەر تۆڕێکی blockchain لە بەلانسی "Blockchain Trilemma"ە یان، لە حاڵەتی Bitcoin، سێ چەکداری سەرەکی:
- بەخێرایی: چەند بەرگەیەک تۆڕ دژی هێرشانە؟ (Bitcoin ئەمە بە Proof-of-Work mining و ژمارەیەکی زۆر لە بەشداربووانهێنەرەکان دەگاتە ئەرکەوە.)
- دەسانتراڵیزەیشن: چەند node یەکەگرەوە زنجیرەکە پشکنین دەکەن؟ (ئەگەر node پێویستی بە ئامێرە گرانەکان یان هەڕەشەی زۆر هەبێت، کەمتر خەڵک دەتوانن بیکەنەڕێوە، کە دەچێتە سەرەڕایەتی.)
- خێرایی/ئاواتە: چەند خێرا و بە نرخ نزم تراکنشەکان دەکرێت بەڕێوەبدرێن؟
بنەڕەتی "Şerên Mezinbûnê" ئەوە بوو کە زیادکردنی قەبارەی bloke لەسەر قاڵبی بنەڕەتی (Layer 1, یان L1) دەسانتراڵیزەیشن لاواز دەکات. ئەگەر blokان 8MB یان 32MB بووبن، پێداویستییە ئامێرەکانی بۆ بەکارهێنانی node تەواو پشکنەر - ستونە سەرەکی تۆڕ - بە شێوەیەکی توند زیاد دەبێت. ئەمە فیلتەرێک دەبێت بۆ node کۆنە بچووکەکان، hobbyist، دەتوانێت توانای پشکنین بە دەستەکانی کۆمپانیا گەورەکان کۆبکاتەوە، بەمەش دەسانتراڵیزەیشن بە خێرایی قربانی بکات.
جیاکردنی ئایدیۆلۆژی: Blokên Gەورە vs. Blokên Bçووک
نîقاشەکەی mezinbûn کۆمەڵگەکە دابەش کرد بۆ دوو کمپێکی ئایدیۆلۆژی جیاواز، هەر یەکەیان بینای جیاوازێک بۆ رولی داهاتووی Bitcoin لە جیهانەکەدا بوو.
"Big Blockers" (بینای بەرەو پەرەسەندن)
ئەم فراکسیۆنە، زۆرجار لەلایەن کەنەرە گەورەکان، هەندێک بازرگان، و پشتیوانانی Bitcoin وەک سیستەمی پارەدان خێرا، رووناکی هەمووڕێ وەک peer-to-peer electronic cash، بەستن کە سنووری 1MB پێویستییەکی ئاڵۆز بووە کە زۆرじ بووە لە بەکارهێنانی.
- ئامانج: زیادکردنی قەبارەی bloke (بۆ نموونە، بۆ 2MB، 8MB، یان قەبارەی دەستکاریپێکراو) بۆ گونجانەوەی زیاتر بەکارهێنەر و کەمکردنەوەی نرخەکانی تراکنش.
- ڕێگەیاندن: Bitcoin دەبێت بە نرخ گونجاو و خێرا بێت بۆ پێشبڕکێی لەگەڵ سیستەمە پەیوەندییەکان و بەدیهێنانی گەیشتە. ئەگەر نرخەکانی تراکنش زۆر بەرز بن، تەنها گواستنەوەی بە نرخ بەرز ئابووری دەبێت، کە ملیار بەڵخ بە کەم دەخاتەوە.
- پشتیوانە سەرەکییەکان: دەوڵەتکارە سەرەتاییەکان وەک Gavin Andresen، بازرگانییەکان کە پەیوەندی بە تراکنشە خێرەکانەوە هەیە، و لە کۆتاییدا، دروستکەرەکانی Bitcoin Cash.
"Small Blockers" (بینای زێڕی دیجیتاڵی)
ئەم فراکسیۆنە، کە زۆربەی دەوڵەتکارە کۆرەکان و زۆربەی کۆمەڵگەی ئێستادا تێدایە، بە توندی بەرامبەر بوو بە زیادکردنی سنووری قەبارەی bloke لەسەر L1.
- ئامانج: پاراستنی سنووری 1MB (یان بەشێوەیەکی کەم بەرزکردنەوەی ئەنجامی قەبارەکە بە گۆڕانکاری زیرەکانەوە) بۆ دڵنیابوون لەوەی کە بەکارهێنانی node تەواو بە نرخ نزم و دەستپێگەیشتوو بێت لە سەرانسەری جیهان.
- ڕێگەیاندن: نرخە بەکەرەوەیەکی تایبەتی Bitcoin لە بەخێرایی بەرز و دەسانتراڵیزەیشن بەبێ نموونەیە. ئەگەر ئەم تایبەتمەندیانە بۆ خێرایی قربانی بکرێت، Bitcoin دەبێتە تۆڕێکی پارەدانی سەنتراڵیزهکراو، کە مەبەستەکەی لەدەست دەدات. Mezinbûn دەبێت بگوازرێتەوە بۆ تۆڕە جیاوازەکان، off-chain (Layer 2).
- پشتیوانە سەرەکییەکان: دەوڵەتکارەکانی Blockstream (لەوانە دەوڵەتکارەکانی کە Lightning Network گەشەپێدا)، و تیمەکانی گەشەپێدانی Bitcoin Core ئێستا.
Small Blockers Bitcoin وەک قاڵبی "settlement" بەخێر دەزانی - بنەڕەتێک کە لەسەرەوە رێگا پەیوەندی خێرا دەکرێت ببەسترێتەوە. ئەوان باوەڕیان بەوە هەبوو کە نرخە بەرزەکانی تراکنش شکستی نییە، بەڵکو ئاماژەیەکی پێویستە کە داواکاری بەرزە، کە بەکارهێنەرەکان دەخاتە سەر Layer 2.
چارەسەری تەکنیکی: Segregated Witness (SegWit)
لە کاتێک نîقاشەکەی ئایدیۆلۆژی لەسەر زیادکردنی قەبارەی bloke سەرەکی توند بوو، چارەسەرێکی تەکنیکی زەھنی و کەمتر nakێشەدار بە ناوی Segregated Witness, یان "SegWit," دروست کرا. SegWit رێگەیەک دابین کرد بۆ زیادکردنی توانا بەبێ گۆڕینی بنەڕەتی سنووری bloke 1MB و، گرنگتر، وەک soft fork جێبەجێ کرا.
گۆڕینی Malleability: پێشەکە سەرەکییەک پێویست
پێش SegWit، تراکنشەکانی Bitcoin لە لاوازییەکی سەرەکی ژیاواز دەکەوتەوە کە ناوی transaction malleability هەبوو.
بە شێوەی سادە، transaction malleability ئەوە بوو کە لایەن سێیەم دەتوانێت کەمێک بگۆڕێت ID ی تراکنش (TxID) تراکنشێک پێش پشکنینی لە bloke، بەبێ گۆڕینی وردەکارییە بنەڕەتییەکانی تراکنش (کێ بۆ کێ پارەی چەندە داوە).
ئەم لاوازی تەکنیکی بچووکە کەرگەیەکی گەورە بوو بۆ دەوڵەتکارەکان کە هەوڵدەدەن قاڵبەرەکانی دووەم ببەنەوە (وەک Lightning Network)، چونکە ئەم پروتۆکۆڵە off-chain پێویستی بە دڵنیایی تەواو هەیە کە ID ی تراکنش ناگۆڕێت لە کاتێک کە چاوەڕێ دەدات. SegWit سەرەتا بۆ لابردنی malleability دروست کرا، بەمەش دەرکەوتنی توانای چارەسەرە پێشکەوتووەکانی Layer 2 بکاتەوە.
چۆن SegWit قەبارەی ئەنجامی Bloke زیاد دەکات (مۆدێلی Weight Unit)
ئامانجی سەرەکی SegWit لە گۆڕینی شێوازی ژماردنی داتا لە ناو bloke بوو. ئەمە بە veqetandن (جیاکردن) دەستکەوت، داتای شاهد (ئیمزاکانی دیجیتاڵی پێویست بۆ مۆڵەکردنی تراکنش) لە داتای تراکنش (جووڵەی ڕاستەقینەی پارە) جیا بوو.
- داتای شاهد: داتای ئیمزاکی دیجیتاڵی بەشە گەورەترینە لە هەر تراکنشێکی Bitcoin.
- جدا بکەرەوە: SegWit ئەم داتای شاهدە گواستەوە بۆ پێکهاتەیەکی یاریدەدەر، جیا لە کۆتایی bloke.
گرنگتر، لە جیاتی بەکارهێنانی سنووری سادەی 1MB، SegWit یەکێزێکی نوێی ناوی Block Weight دەستکەوت، کە جۆرە جیاوازەکانی داتا بە شێوەی جیاواز وزە دەکرێن:
- داتای تراکنشە کۆنە وەک 4 یەکە لەسەر هەر بايت ژماردە دەکرێت.
- داتای شاهد (ئیمزاکەکان) تەنها وەک 1 یەکە لەسەر هەر بايت ژماردە دەکرێت.
بە ژماردنی داتای ئیمزاکی زۆر شوێنخواردن چوار جار بە نرخ کەمتر لە داتای بنەڕەتی، SegWit ڕاستەوخ زیاتر تراکنش دەگرت لە ناو bloke بەبێ گەیشتنی قەبارەی بنەڕەتی bloke لە ناو سنووری 1MB (یان، بە وردیتر، دانانی زەبەرەڕەگتی Block Weight لە 4 ملیۆن یەکە، کە ڕێگە دەدات بە قەبارەی تەواوی ئەنجامی bloke بگاتە نزیکەی 4MB، بە پێی جۆری تراکنش).
ئەم چارەسەرە Small Blockers رازی کرد چونکە لە وێنەیەکی گەورە و سرووشتی لە قەبارەی bloke دەرکەوت کە دەسانتراڵیزەیشن لاواز دەکەوت، هێشتا بەشێوەیەکی گرنگ زیادکردنی توانا دابین کرد (ئەنجامەوە نزیکەی 70-80% زیاتر تراکنش).
ڕاگەیاندنی Soft Fork
SegWit بە soft fork دابین کرا. ئەمە بە واتا بە پاشخانەوە بوو. Node کۆنەکان کە نوێ نەکردبوون هێشتا دەتوانن تراکنشەکانی SegWit وەک دروست ببینن (وەک ئەوەی ناتوانن داتای شاهد بە دروستی پشکنن)، کە دڵنیایی دەدات لە یەکگرتویی تۆڕ.
قەبوڵکردنی SegWit هەستەر و سیاسی بوو. جێبەجێکردنی لە کەنەرەکانی mining و بەڕێوەبردنە پەیوەستەکان کە لەگەڵ زیادکردنی گەورەی L1 بەرچاو بوون، دواخەم کرد. بەڵام، دوای مانگەکانی فشار توند و ڕێکخستنی کۆمەڵگە، SegWit لە کاتی 2017 لە تەمموzi گونجاند و چالاک کرا، کە ئامادەکاری بۆ قۆناغی دواترەکەی گەشەپێدانی Bitcoin دانا و 'small-block' ideology محکمی کرد.
گواستنەوەکە: Hard Forks û جیاکردنەوەکانی تۆڕ
شکستی لە بەدیهێنانی هاوتەرەفە لەسەر قەبارەی bloke - بەتایبەتی رەتکردنەوەی دەوڵەتکارە Bitcoin Core بۆ قبوڵکردنی زیادکردنی گەورەی L1 - Big Block faction هێشتا سەرەکی زنجیرەکە بزانی و زنجیرەکەی خۆی دروست کرد، کە بە شێوەیەکی سەرەکی hard forks بوو.
Hard Forks vs. Soft Forks ڕوونکراوە
بۆ فامکردنی جیاکردنەوەکان، دەبێت جیاوازی نێوان دوو جۆری نوێکردنەوەی تۆڕ بدەین:
| تایبەتمەندی | Soft Fork | Hard Fork |
|---|---|---|
| بە پاشخانەوەبوون | بەڵێ (Node کۆنەکان هێشتا blokە نوێیەکان وەک دروست دەبینن). | نەخێر (Node کۆنەکان blokە نوێیەکان وەک نادروست دەبینن). |
| گۆڕینی یاسا | یاساکان توندتر دەکات (بۆ نموونە، SegWit یاسایەکی نوێی لەسەر چۆنیەتی پێکهاتەی داتا زیاد کرد). | یاساکان لاواز دەکات یان بە شێوەیەکی توند دەگۆڕێت (بۆ نموونە، گۆڕینی سنووری 1MB بۆ 8MB). |
| هاوتەرەفە پێویست | هاوتەرەفەی بەرز لە نێوان کەنەر/node پێویستە، بەڵام قبوڵکردنی 100% بۆ بەردەوامبوونی تۆڕ مەعەب نییە. | هەموو بەشداربوو پێویستە نوێ بکەن، یان زنجیرەکە بە هەمیشەیی جیادەبێت. |
| ئەنجام | تۆڕێکی یەکگرتوو. | دروستکردنی دوو کریپتۆکارەنسیی جیاواز، پێشبڕکەر دەتوانێت. |
پشتیوانەکانی Big Block دەرکەوت کە پلانەکەیان (زیادکردنی گرنگی سنووری قەبارەی bloke) hard fork پێویست بوو. چونکە نەیتوانیان زۆربەی دەوڵەتکارە کۆرەکان و بنکەڕەکە بەڕێوە بباتن، هەڵبژاردن بە سەریهەڵدانی جیاکردنەوە بکەن.
Bitcoin Cash (BCH): Forkی ئایدیۆلۆژی
لە 1ی تەممووزی 2017، Bitcoin Cash (BCH) فەرمی لە زنجیرە سەرەکی Bitcoin جیادەبێت.
Bitcoin Cash girintترین ئەنجامی Şerên Mezinbûnê بوو و نیشانەی کۆتاییهێنانی Big Block ideology بوو.
- گۆڕانکاری سەرەکی: بە قەتەکەوە سنووری قەبارەی bloke لە 1MB بۆ 8MB زیاد کرد (دواتر زیاتر بۆ 32MB گەیشت).
- بینین: BCH هەوڵدەدەوە مەبەستی سەرەتایی Bitcoin وەک سیستەمی پارە خێرا، ارزون، peer-to-peer electronic cash پڕکات بکات. پشتیوانەکانی بە ڕوونی قەرەرەکە رەت دەکەنەوە کە Bitcoin دەبێت قاڵبێکی settlement هەستەر بێت، بەستن کە L1 دەبێت ژمارەیەکی زۆر لە تراکنشەکان بەڕێوە ببات.
- جێبەجێکردن: هەر خاوەنێکی Bitcoin (BTC) لە کاتی جیاکردنەوەدا بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی هاوتەواژەی قەدەرێکی یەکسان لە Bitcoin Cash (BCH) وەرگرتووە، چونکە زنجیرەکان مێژووەکەیان بەشەکەوە تا fork block بەشەکەوە بەشدار بوون.
Forkی BCH نîقاشەکەی ئایدیۆلۆژی بە قەتەکەوە ڕاگرت. لە کاتێک BCH تراکنشە ارزان دابین کرد، نەیتوانی کۆمەڵگەی دەوڵەتکار و ئەنجامی تۆڕی Bitcoin سەرەتایی بەرەوپێش ببات. ئەمە نیشان دا کە بازاڕ بەخێرایی و دەسانتراڵیزەیشن کە Small Block approach دابین دەکات، هەتا بە نرخەکەی L1 throughput، لەسەرەوە دابین دەکات.
Bitcoin SV (BSV): قمارەکەی قەبارەی Bloke ئەترەکسی
جیاکردنەوەی ئایدیۆلۆژی لەگەڵ Bitcoin Cash نەتەوات. لە ٢٠١٨، BCH خۆی بۆ دوو کمپ جیادەبێت: Bitcoin ABC (کە ناوی BCH پاراست) و Bitcoin SV (Satoshi's Vision).
- گۆڕانکاری سەرەکی: Bitcoin SV قەبارەی گەورە، نزیکەی بێسنوور block sizes پێشنیار کرد، کە سنوورەکان بۆ ڕیزگیگابایت دەبات، بەستن کە ئەمە پێویستە بۆ ڕێگەدان بە Bitcoin بۆ بەڕێوەبردنی قەبارەی بازرگانی جیهانی.
- چەکداری: ئەم چێژە قەبارەی bloke ئەترەکسی سنوورەکە بۆ بەکارهێنانی node تەواو بە شێوەیەکی توند بەرز دەکات، کە بە حەقیقەت پرۆسەی پشکنین بە دەستەکانی ژمارەیەکی کەم لە کاردەکانی mining پیشەسازی گەورە سەنتراڵ دەکات.
Forkە بەردەوامەکان ئاڵا بەرچاوی کردەوە لە مەترسی بنەڕەتی لە هەوڵدان بۆ mezinbûn تەنها لە ڕێگەی زیادکردنی throughput لە Layer 1: مەترسی لەناوبردنی سرووشتی دەسانتراڵیزەی کە Bitcoin نرخمدار دەکات لە یەکەمجار.
سەرکەوتنی ئەرکیتێکچرەی Layer-2
ڕێگە چارەسەری کۆتایی Şerên Mezinbûnê نه هاوتەرەفەی تەکنیکی بوو بەڵکو گۆڕانکارییەک ئەرکیتێکتیڤ بوو: دەرکەوتنەوە کە قاڵبی بنەڕەتی Bitcoin دەبێت بچووک، بەخێر، و دەسانتراڵیزە بمێنێتەوە، لە کاتێک کە mezinbûn دەبێت لە شوێنێکی تر بێت.
قەبوڵکردنی SegWit (soft fork) و شکستی دواییدای coinە hard-forkکراوەکان (BCH, BSV) بۆ ئاڵۆزی Bitcoin (BTC) فەلسەفەیەکی گەشەپێدانێکی روون دانا: Bitcoin قاڵبی settlement بەخێرە؛ Layer 2 قاڵبی mezinbûnە.
بۆچی Layer-2 دەسانتراڵیزەیشن پارێزراوە
چارەسەرە Layer-2، وەک Lightning Network، ڕێگە دەدەن بە ملیۆنان تراکنش off-chain بەبێ پێویستی بە نووسراو بێتە لەسەر بنەڕەتی Bitcoin ledger یەکخەماڵ.
ئەم ئەرکیتێکچەرە Trilemma چارەسەر دەکات بە جیاکردنی نیگەرانییەکان:
- Layer 1 (Blockchain): بەڕێوەبردنی بەخێرایی، settlement کۆتایی، و دەسانتراڵیزەیشن (کردارە ترێژەترەکان و ناگۆڕ). چونکە blokان بچووک دەمێننەوە، هەموو کەس دەتوانێت node تەواو بە نرخ نزم بیکاتەڕێوە.
- Layer 2 (تۆڕە off-chain): بەڕێوەبردنی خێرایی و نرخە نزمەکان (کردارە گونجاوەکان). ئەم تۆڕانە پروتۆکۆڵە تایبەت بەکاردەهێنن بۆ بەڕێوەبردنی بەرەوپێشپێچوون، بە بەکارهێنانی بەخێرایی بنەڕەتی L1.
ئەگەر Bitcoin چوونەڕۆی Big Block هەڵبژاردبووبێت، داتای زنجیرەکە بە خێرایی گەشە دەکەوتبوو کە لە چەند ساڵاندا، تەنها datacenterە گەورەکان دەتوانن توانای node پشکنەر بەڕێوە بباتن. ئەمە دەچووە بۆ مەترسی censorship و کەمبوونەوەی دژ censorship - بە تەواوی بەرامبەر لە مەبەستی سەرەتایی Bitcoin.
بە قبوڵکردنی Layer 2، کۆمەڵگەی Bitcoin دڵنیا کرد کە self-sovereignty و دژ censorship بەردەوام بنەڕەتییە نەگونجاوەکان، هەتا ئەگەر مەبەست لە قربانیکردنی خێرایی تراکنشە L1 بنەڕەتی بێت.
ئامادەکردنی گەشەپێدانی پێشکەوتوو
جێبەجێکردنی سەرکەوتنی SegWit بنەڕەتێک دانا بۆ نوێکاری زیاتر کە توانای Bitcoin لە هێشەی گواستنەوەی سادەدا دووبارە دەستنیشان دەکات.
- Lightning Network: بە گۆڕینی transaction malleability، SegWit ڕێگەی Lightning Network - تۆڕێک لە کەناڵە پارەدانی دوو لایەن - دابین کرد بۆ پەرەپێدان بە بەخێرایی. Lightning ڕێگە دەدات بە بەکارهێنەرەکان بۆ کردنەوەی کەناڵ بە گرتنی پارە لەسەر L1، بەڕێوەبردنی هەزاران تراکنش خێرا، نزیکەی بەخۆڕایی off-chain، و دواتر settlement کۆتایی هاوبەشەکە بگەڕێنەوە بۆ L1 کاتێک کەناڵەکە دابخێت.
- Smart Contracts لەسەر Bitcoin: لە مێژوودا، Bitcoin وەک کەمبودنی توانای smart contract لەبەرامبەر پلاتفۆرمەکانی وەک Ethereum دەبینرا (سەرچاوە 1). بەڵام، باشترکردنەوەکانی ئەرکیتێکچەڕە ڕێگە بۆ scripting ئاڵۆزتر دانا. SegWit، و دواتر Taproot (نوێکردنەوەیەکی دواتر کە privacy و ئەنجام بەرز کرد)، بە شێوەیەکی گرنگ نرخ و ئاڵۆزی تراکنشە پێشکەوتووەکان کەم کرد. ئەم ژینگەی گەشەپێدانێ بۆ نوێکاری دەدات، لەوانە پروتۆکۆڵەکان کە tokenization، ئامرازە دارایی پێشکەوتووەکان، و، زیاتر و زیاتر، کارایی smart contract (سەرچاوە 2)، هەموویان لەگەڵ مۆدێلی بەخێرایی Bitcoin سوود وەردەگرن.
Şerên Mezinbûnê فیلتەرێکی مێژوویی گرنگ دابین کرد کە Bitcoin فۆڕس کرد بەرەو ئەرکیتێکچەر لەسەر throughput خام، کە لە کۆتاییدا بۆ سیستەمێکی بەخێرتر و بەهێزتر کە لەڕێگەی mezinbûni قاڵبکراوەوە دەستنیشان دەکرێت (سەرچاوە 3).
ئەنجام: کاریگەری درێژی مێژوویی Şerên Mezinbûnê
Şerên Mezinbûnê Bitcoin لە ٢٠١٥-٢٠١٧ لەوانەیە گەورەترین ئاڵۆزی هەستەیی بووبێت کە تۆڕەکە دەچەوێتەڕوو. کاتێکی سترێسدار، nakێشەدار، و زۆرجار کاوس بوو کە ئامرازە بنەڕەتییەکانی mechanism هاوتەرەفەی دەسانتراڵیزە تەست کرد.
ئەنجامی کۆتایی - قبوڵکردنی SegWit و رەتکردنەوەی زیادکردنی گەورەی blok L1 - بردی بنەڕەتی بوو بۆ بنەڕەتییەکانی دەسانتراڵیزەیشن و بەخێرایی. بە هەڵبژاردنی پاراستنی قاڵبی بنەڕەتی بە کەمترین، کۆمەڵگەی Bitcoin دڵنیا کرد کە تۆڕەکە بەردەوام دەستپێگەیشتوو بێت بۆ هەموو کەس کە ئامێری بنەڕەتی و ئینتەرنێت هەیە، پاراستنی دژkontrol و censorship.
ئەم کاتە مێژووییە ناسنامەی Bitcoin وەک تۆڕێکی بەهێز، هەستەر، و گران settlement network - بنەڕەتی دیجیتاڵی - دیاری کرد، کە لەسەرەوە ئێکۆسیستەمێکی دارایی جۆراوجۆر و خێرا (Layer 2) دەتوانێت بە بەخێرایی ببەسترێتەوە. فامکردنی ئەم nakێشەیە بۆ هەر نوێیەک لە کریپتۆ گرنگە، چونکە کۆنتێکستی گرنگ دابین دەکات بۆ بۆچی roadmap گەشەپێدانی Bitcoin زۆر لەسەر قاڵبەرەکانی دووەم و باشترکردنی ئەرکیتێکچەر سەرەکی دەخات لە جیاتی تەنها کۆپیکردنی چۆنیەتی mezinbûni altcoinە خێرا. چەکدارییەکان کە لە ماوەی Şerên Mezinbûnêدا کراون، status Bitcoin وەک زێڕی دیجیتاڵی محکم کرد، ئامادە بۆ mezinbûn نە بە گەیشتنی blokەکەی، بەڵکو بە دروستکردنی قاڵبە بەھێز و بەخێر لەسەرەوەی.